* ( اعْمَلُوا عَلى مَكانَتِكُمْ ) * ، بركنى ( 1 ) بر تمكين ( 2 ) و توانايى خود ، يعنى مكنى ( 3 ) آنچه توانى كردن ، و اين بر سبيل تهديد و وعيد است ، و مراد نهى است يعنى مكنى ، و مثله قوله : . . . اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ ( 4 ) . * ( إِنَّا عامِلُونَ ) * ، كه ما بخواهيم ( 5 ) كردن با شما آنچه سزاى شماست ، و اين اخبار است از آنچه خواهد كردن با ايشان . * ( وَانْتَظِرُوا إِنَّا مُنْتَظِرُونَ ) * ، و انتظار كنى كه ما منتظريم ، يعنى شما انتظار كنى آن خبر را كه ما مىدهيم كه ما منتظريم آن را كه شما مىگويى و تهديد مىكنى . و گفتند ، معنى آيت آن است كه گفت : شما هر چه خواهى [ كنيد ] ( 6 ) كه ما ايمان طاعت خداى خواهيم كردن ، و توقّع كنى و انتظار و پاى داشت آن را كه كرده باشى كه ما منتظريم جزاى عمل خود را . * ( وَلِلَّه غَيْبُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * ، و خداى راست غيب آسمانها و زمين ، يعنى هر چه در آسمانها و زمينها پوشيده باشد خداى داند ، و مورد اين هم وعيد است . * ( وَإِلَيْه يُرْجَعُ الأَمْرُ كُلُّه ) * ، و كارها همه با او شود و مرجع و مآل آن با او باشد . * ( فَاعْبُدْه ) * ، او را پرست و توكّل كن بر او ، امر است از خداى تعالى به عبادت و پرستش او ، و توكّل ( 7 ) و اعتماد كردن ( 8 ) بر او . * ( وَما رَبُّكَ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ ) * ، و خداى تو غافل نيست و ساهى از آنچه ايشان مىكنند . اهل مدينه و ابن عامر و حفص و يعقوب خواندند : « تعملون » بالتّاء على الخطاب ، از آنچه شما مىكنى ، و باقى قرّاء به « يا » خواندند على الخبر عن الغائب . و نيز خلاف كردند در آن كه خداى ( 9 ) گفت : * ( وَإِلَيْه يُرْجَعُ ) * ( 10 ) . جملهء قرّاء خواندند : يرجع ، به فتح « يا » و كسر « جيم » ، مگر نافع و حفص كه ايشان خواندند : به ضمّ

--> ( 1 ) . آج ، مل ، مج ، آز : بكنيد . ( 2 ) . آج ، آز : تمكّن . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها : بكنيد . ( 4 ) . سورهء فصّلت ( 41 ) آيهء 40 . ( 5 ) . آج ، مج ، آز : نخواهيم . ( 6 ) . اساس : ندارد ، آج ، آز : هر چه مىخواهيد مىكنيد ، مل : هر چه مىكنيد ، كنيد ، به قياس با نسخهء مج ، افزوده شد . ( 7 ) . مل : و توكّل عليه . ( 8 ) . مل : اعتماد كن . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مج تعالى . ( 10 ) . همهء نسخه بدلها الامر .